Bazylika Mariacka, największa ceglana świątynia w Europie

Archikatedralna Bazylika Mariacka

Oceń:

Adres:	80-834 Gdańsk, ul. Podkramarska 5
Tel./Fax:	+48 (58) 301 39 82
Email:	wniegda@diecezja.gda.pl
www:	http://www.bazylikamariacka.pl

Godziny otwarcia:

poniedziałek, wtorek, środa, czwartek, piątek, sobota:09:00 - 18:00

niedziela:13:00 - 19:00

Bazylika Mariacka to największa ceglana świątynia w Europie, powstawał w kilku etapach w latach 1343-1502.

We wnętrzu znajduje się wiele doskonałych dzieł sztuki średniowiecznej i barokowej, m.in. kamienna Pieta z roku ok. 1410, kopia Sądu Ostatecznego namalowanego przez Hansa Memlinga w roku 1472, zegar astronomiczny wykonany w latach 1464-1470 przez Hansa Düringera czy ołtarz główny powstały w latach 1510-1517. Długość budowli, łącznie z przyporami wieży, wynosi 105 m; sklepienia sięgają do 29 m ponad posadzkę. Wysoką na 77,6 m masywną wieżę wieńczy galeryjka widokowa, z której podziwiać można panoramę miasta. Wiedzie do niej prawie 400 stopni!

Świątynię budowano etapami przez 159 lat. Budowa pierwotnego, mniejszego kościoła zakończona została w latach 1360/61. Mieścił się on w obrębie dzisiejszego korpusu zachodniego i posiadał przekrój bazylikalny. W okresie drugim w latach 1379/1447 wybudowano dzisiejszy transept i prezbiterium oraz przystąpiono do podwyższania wieży. W okresie trzecim w latach 1484/1502 obie ściany naw bocznych zastąpiono nowymi oraz całe wnętrze przesklepiono.

Wraz z budową świątyni hojnie wyposażano poszczególne kaplice, umieszczając w nich cenne dzieła sztuki sakralnej, fundowane przez możne rody gdańskie oraz bractwa i cechy rzemieślnicze. Rozwijało się również intensywne życie parafialne. Wyrazem rozwoju parafii było ufundowanie, w pełni zorganizowanej, biblioteki. Rósł również prestiż religijno-społeczny świątyni. W jej podwojach witani byli, odwiedzający Gdańsk, królowie. 15 maja 1457 r. król Kazimierz Jagiellończyk w wielkim przywileju wydanym dla Gdańska, zastrzegł sobie i swoim następcom prawo patronatu nad kościołem NMP i prezentowania kandydatów na jego proboszczów.

W 1529 r. dominikanin Pankracy Klemme wprowadził do świątyni nabożeństwa luterańskie. Do 1572 r. używana ona była symultanicznie. Nabożeństwa katolickie odprawiane były przy ołtarzu głównym, zaś protestanckie przy bocznym ołtarzu św. Mikołaja. W czasie bezkrólewia, po śmierci Zygmunta II Augusta, kościół całkowicie został przejęty przez protestantów.

Kościół Mariacki odgrywał dużą rolę w życiu kulturalnym miasta. Działali w nim wybitni organiści i kompozytorzy, których dzieła dziś odkrywane, reprezentują poziom europejski, np. Paul Siefert (1623/66), Henrich Doebel (1679/93) i inni. Występowała tu słynna Capella Gedanensis, której tradycja została na nowo wskrzeszona. Świątynię odwiedzały systematycznie tłumy ludzi z całego świata, wśród nich głowy koronowane: królowie polscy, wazowie szwedzcy, car Piotr Wielki w marcu 1717 r., cesarz Napoleon Bonaparte, którego pupil baron Vivant Denon zrabował z Gdańska obraz Hansa Memlinga.

W latach 1762/64 zbudowano w kościele nową, wspaniałą ambonę. Wykonali ją stolarz Gottlib Lemm i wybitny gdański rzeźbiarz Jan Henryk Meisner. Aż do rozbiorów Polski kościół podlegał patronatowi królewskiemu. Po rozbiorach, gdy Gdańsk został wcielony do Prus, rozpoczęto niestety częściową wyprzedaż dzieł sztuki sakralnej. W ten sposób w 1842 r. sprzedano arcyksięciu Maksymilianowi, ówczesnemu wielkiemu mistrzowi Krzyżaków, gotycki ołtarz św. Antoniego, który do dziś znajduje się w kościele Krzyżaków w Wiedniu. Natomiast rzeźba Matki Boskiej z ołtarza głównego, sprzedana została hrabiemu Sierakowskiemu z Waplewa Wielkiego.

Tragedia II wojny światowej w bardzo poważnym stopniu dotknęła również świątynię mariacką. Podczas walk o Gdańsk w marcu 1945 r., w wyniku ostrzału artyleryjskiego, spłonęły drewniane konstrukcje dachów, runęło 40% sklepień, stopiły się niektóre dzwony, w tym największy Gratia Dei ważący 5300 kg, odlany w roku 1543. Wypaliło się całe wnętrze świątyni ale na szczęście 80 % zabytkowego wyposażenia udało się uratować.

Ogromna w tym zasługa konserwatorów Muzeum Wolnego Miasta Gdańska oraz ówczesnego zarządu kościoła. Uratowali oni od zagłady dorobek poprzednich pokoleń, zgromadzony przez wieki w kościele mariackim. Pod koniec 1944 r. podjęli decyzję, aby wnętrze kościoła oraz innych gdańskich budowli zabytkowych zdemontować. Po odpowiednim zabezpieczeniu, poszczególne obiekty zabytkowe umieszczone zostały w wiejskich kościółkach, dworach, stodołach lub innych magazynach rozproszonych po terytorium byłego Wolnego Miasta Gdańska. Niestety, po wojnie wielowiekowy dorobek gdańszczan został zagrabiony przez władze totalitarnego reżimu komunistycznego, rozproszony i do tej pory jest częściowo przetrzymywany w muzeach Warszawy i Gdańska. Ponad 150 obiektów zabytkowych już odzyskano, natomiast o zwrot pozostałych toczą się intensywne starania.

W 1946 r. przystąpiono do odgruzowywania świątyni i zabezpieczania ocalałych sklepień. Zniszczone sklepienia odtwarzano wiernie z ruchomych platform, wiszących na stalowych linach na wysokości 30 m. Pierwszy etap odbudowy, obejmujący również rekonstrukcję bram i okien oraz ułożenie posadzki, zakończono uroczystym poświęceniem połowy świątyni 17 listopada 1955 r. Dzięki temu, wspaniała bryła świątyni mariackiej ponownie stała się głównym akcentem miasta.

Następnie rozpoczęto wyposażanie oraz żmudną rekonstrukcję wnętrza i konserwację poszczególnych sakralnych obiektów zabytkowych. Dzieło to do dnia dzisiejszego prowadzi Proboszcz kościoła mariackiego i 40 jego współpracowników, dzięki ofiarnemu wsparciu parafian i licznych turystów z całego świata.

W dniu 20 listopada 1965 r. świątynia mariacka bullą papieską Pawła VI podniesiona została do godności bazyliki mniejszej. 2 lutego 1987 r. promulgowany został dekret Kongregacji do Spraw Biskupów podnoszący Bazylikę Mariacką do godności gdańskiej konkatedry. 12 czerwca 1987 r. Konkatedralną Bazylikę Mariacką odwiedził Ojciec święty Jan Paweł II, spotykając się w niej, m.in. z chorymi oraz służbą zdrowia.

Bazylika posiada kubaturę ok. 155000 m3, długość 105,5 m, szerokość w transepcie 66 m. Na 27 wolno stojących filarach, wspiera się wspaniałe sklepienie gwiaździste i kryształowe. Wznosi się ono na wysokości 30 m. Wnętrze świątyni oświetlone jest przez 37 olbrzymich okien, z których największe wschodnie, ozdobione witrażem, posiada powierzchnię 127 m2. W potężnej świątyni zmieścić się może ok. 20 tysięcy osób. Do wnętrza kościoła prowadzi 7 bram, każda z innej uliczki. Zdobi go siedem wież iglicznych, 3 ceramiczne i masywna wieża dzwonna o wysokości 82 m (do kalenicy), zakończona dwoma dachami, między którymi znajduje się pomost widokowy. Rozpościera się z niego rozległy widok na Gdańsk, Bałtyk oraz Żuławy.

Wystrój wnętrza tworzą cenne zabytki malarstwa i rzeźby gotyckiej, manierystycznej i barokowej, wiele z nich są dziełami najwyższej klasy artystycznej i historycznej. Pomimo burzliwych losów świątyni zachowane dzieła tworzą cenne zespoły zabytkowe mające związek z daną epoką historyczną. Świadectwem średniowiecznego okresu są liczne figury, retabula ołtarzowe lub ich fragmenty, pochodzące zarówno z okresu krzyżackiego jak i polskiego, przy czym są to głównie fundacje miejscowego mieszczaństwa które tworzyło ówczesną elitę Gdańska. Monumentalny zespół zabytkowy tworzą liczne nowożytne nagrobki posadzkowe, epitafia obrazowe i totenschildy z herbami obrazujące luterańską atmosferę świątyni przejętej w 1572 roku przez gminę ewangelicką. Ponadto zespół rzeźb i obrazów barokowych. Po ostatniej wojnie niektóre kaplice otrzymały współczesny wystrój, z których niewielka część prezentuje wysoki poziom artystyczny. Ponadto w Bazylice umieszczono wtórnie elementy wystroju wnętrza kościoła Św. Jana (m.in. ambona, prospekt organowy, chrzcielnica, kilka epitafiów i obrazów).

Edytuj treść obiektu

Zapraszamy do dzielenia się swoimi opiniami!

Zostaw swoją opinię

Największe atrakcje w okolicy

Najciekawsze atrakcje

Gdańska Galeria Miejska70 m

Gdańska Galeria Miejska to sieć znajdujących się w samym centrum miasta trzech oddziałów:

Gdańska Galeria Miejska 1 (GGM1), ul. Piwna 27/29, Gdańsk, 80-831, 58 682 00 93
Gdańska Galeria Miejska 2 (GGM2), ul. Powroźnicza 13/15, 80-828, 58 305 70 35
Gdańska Galeria Guntera Grassa (4G), ul. Szeroka 34-37 i Grobla 1/2, 80-828, 58 304 98 54

W programie działalności Gdańskiej Galerii Miejskiej znajdą się liczne wydarzenia z zakresu kultury wizualnej, m.in. cykl wystaw pt. "dialogi", ukazujący twórczość artystów lokalnych w zestawieniu z przedstawicielami sztuki międzynarodowej, przyczyniający się do popularyzacji aktualnych nurtów zagranicznych w Polsce oraz do promocji sztuki artystów gdańskich poza krajem.

Projekt Dialog to nie tylko zestawienie prac artystów rodzimych i europejskich, które w założeniu ma pogłębić i intensyfikować współpracę kulturalną Gdańska z zagranicą. Dialog to wymiana myśli, stawianie pytań i szukanie odpowiedzi.

Fontanna Czterech Kwartałów90 m

Na ulicy Grobla I znajduje się przepiękna Fontanna Czterech Kwartałów. Jest ona podzielona na cztery części, które symbolizują kwartały- Szeroki, Wysoki, Rybacki i Kogi. Obiekt jest podświetlany dlatego też najpiękniej wygląda po zmierzchu.

Kaplica Królewska90 m

Barokowa kaplica katolicka na Głównym Mieście w Gdańsku. Powstała z inicjatywy króla Jana III Sobieskiego, jako tymczasowa kaplica katolicka dla wiernych z parafii Kościoła Mariackiego, który pozostawał w rękach protestantów.

201202081328470.200908051303000.Maciek Nicgorski.JPG

Ratusz Głównego Miasta100 m

Główna siedziba Muzeum Historycznego Miasta Gdańska mieści się w Ratuszu Głównego Miasta. Wiekowa gotycko-renesansowa budowla, usytuowana na styku ulicy Długiej i Długiego Targu, dominuje nad panoramą Drogi Królewskiej, najbardziej reprezentacyjnego traktu zabytkowej części miasta.

Teatr w Oknie110 m

Siedziba Teatru w Oknie mieści się w samym sercu Głównego Miasta w Gdańsku, przy ul. Długiej 50/51. Działania artystyczne odbywają się w przestrzeni trzech witryn okiennych, dwie z nich przeznaczone są do działań performatywnych, spektakli, koncertów...

Dwór Artusa120 m

Dwory Artusa powstawały licznie w całej Europie a szczególnie w miastach hanzeatyckich, jako miejsca spotkań zamożnego patrycjatu, kupców i rzemieślników na wzór legendarnego Okrągłego Stołu rycerzy króla Artura.

Gdański Dwór Artusa był ważnym ośrodkiem życia towarzyskiego i handlowego Gdańska i najbardziej demokratycznym miejscem w kraju. Bywali tam kasztelanowie, wojewodowie, następcy tronu.

Panienka z okienka to jedna z atrakcji turystycznych miasta. Codziennie o 13.03 ze szczytowego okna kamienicy przylegającej do Dworu Artusa, Nowego Domu Ławy siedzibie gdańskich patrycjuszy, wygląda na przechodniów postać wyobrażająca siedemnastowieczną młodą gdańszczankę

Złota Kamienica130 m

Zabytkowa Złota Kamienica w Gdańsku położona jest przy Drodze Królewskiej. Nazywana jest również domem Speymannów lub Steffensów. Legenda głosi, że po korytarzach Złotej Kamienicy snuje się duch Judyty Speymann szepczącej: „Czyń sprawiedliwie, nikogo się nie lękaj”.

Dom Schopenhauerów130 m

Na ścianie kamienicy przy ul. Św. Ducha 45/47 w Gdańsku wisi tablica pamiątkowa poświęcona Arturowi Schopenhauerowi. W miejscu obecnie istniejącego budynku stała dawniej kamienica, w której słynny filozof urodził się i spędził pierwsze lata swojego życia. Tablicę uroczyście odsłonił Prezydent Gdańska Paweł Adamowicz.

Kamienica Schumannów140 m

Kamienica Schumannów powstała w 1560 roku. Na samym początku kamienica należała do rodziny Conertów. Kamienica jeszcze dwukrotnie zmieniała właściciela zanim trafiła w ręce Schumannów.

Lwi Zamek140 m

„Lwi Zamek”, wzniesiony w 1569r. przez Hansa Kramera, jako jedna z nielicznych kamienic przy ul. Długiej , został odbudowany w pełnej długości. Na jego tyłach zachował się unikatowy zabytek- oficyna gospodarcza z XVI-XVII w. Współczesna nazwa kamienicy , używana od XIX w. pochodzi od „lwich” motywów w dekoracji bogatego portalu.

Gdańska Galeria Miejska70 m

Gdańska Galeria Miejska to sieć znajdujących się w samym centrum miasta trzech oddziałów:

Gdańska Galeria Miejska 1 (GGM1), ul. Piwna 27/29, Gdańsk, 80-831, 58 682 00 93
Gdańska Galeria Miejska 2 (GGM2), ul. Powroźnicza 13/15, 80-828, 58 305 70 35
Gdańska Galeria Guntera Grassa (4G), ul. Szeroka 34-37 i Grobla 1/2, 80-828, 58 304 98 54